Hiện nay, do tốc độ phát triển của công nghệ quá nhanh, các công ty tin học hàng đầu thế giới như Microsoft, Cisco, Oracle, IBM, Sun v.v... đều phải cần đến một đội ngũ chuyên viên, kỹ sư rất lớn để hỗ trợ và phát triển các giải pháp của mình ở trên toàn thế giới. Tuy nhiên, mỗi công ty không thể tự đào tạo một số lượng chuyên viên lớn với quy mô như vậy nên họ đã đưa ra một chương trình đào tạo của riêng mình, cấp giấy chứng nhận cho những người đạt yêu cầu là chuyên viên của mình. Sau đó, họ chọn lọc và ủy nhiệm cho các trung tâm đào tạo trên toàn thế giới để đào tạo chuyên viên theo đúng chương trình, ủy nhiệm cho các tổ chức khảo thí quốc tế như Prometric (http://www.prometric.com) và Pearson VUE (http://pearsonvue.com) tổ chức các kỳ thi và cấp chứng chỉ chứng nhận chuyên viên hoặc kỹ sư.

Hệ thống chứng chỉ của Cisco là một trong những hệ thống chứng chỉ phổ biến nhất tại Việt Nam hiện nay. Những chứng chỉ này là CCNA, CCDA, CCNP, CCDP, CCSP, CCIE …. Có thể bạn sẽ thấy hoa mắt với mấy cái tên viết tắt này, nhưng bạn cũng nên làm quen dần với nó vì sẽ còn nhiều thứ gây nhức đầu hơn khi bạn bắt đầu đi vào con đường “chuyên nghiệp” của công nghệ thông tin (CNTT). Tuy chúng không nằm trong hệ thống văn bằng quốc gia nhưng cũng đã được thừa nhận tại các công ty nước ngoài, các doanh nghiệp nhà nước và được công nhận một cách không chính thức trong giới CNTT Việt Nam. Và khi trong hồ sơ của bạn có càng nhiều cái tên chứng chỉ này, bạn càng dễ tìm việc làm hoặc được làm ở vị trí tốt hơn. Ngoài ra, bạn còn được nhiều ưu đãi từ các công ty đã cấp chứng chỉ - như được mua các sản phẩm với giá rẻ hơn, được truy cập miễn phí vào các nguồn tài nguyên dành riêng cho chuyên viên, và còn được mời đi dự các hội thảo do các công ty đó tổ chức.

Tuy nhiên, với tình trạng “người người thi lấy chứng chỉ” như hiện nay, đã xuất hiện khá nhiều trường hợp chỉ chuyên “luyện thi” rồi đi thi lấy bằng, chứ thật sự thì... không đạt những khả năng mà một chuyên viên CNTT cần phải có. Những người như vậy thường được gọi đùa là “MCSA Paper”, hoặc “CCNA Paper” (một dạng “tiến sĩ giấy”): Họ cũng có thể tìm được việc làm tại các công ty nhỏ, hoặc chỉ làm được một thời gian đầu thử việc do không có trình độ thực sự.

Vì vậy, các bạn nên tìm hiểu kỹ về các chứng chỉ trước khi quyết định chọn cho mình một sự nghiệp và một con đường để phấn đấu.

Về hệ thống chứng chỉ của Cisco

Cisco là tập đoàn chuyên cung cấp các giải pháp mạng viễn thông đứng vào hàng lớn nhất thế giới. Khác với Microsoft hay hệ thống Linux/Unix/Solaris, Cisco tập trung vào các công nghệ mạng trục, các hệ thống backbone, các hệ thống mạng của ISP, IXP và các dịch vụ mạng thông minh cao cấp như Content Network, Voice, Truyền hình. Một cách hình tượng, ta ví von hệ thống Microsoft như xây dựng một ngôi nhà lớn hoàn thiện, còn Cisco là xây dựng các con đường bằng phẳng, kết nối những ngôi nhà lớn với nhau, tạo thành những hệ thống thông tin internet đồ sộ hiện nay.

Với những công nghệ phức tạp, tinh xảo, hiện đại vốn biến đổi hàng giờ, Cisco hiểu rằng chỉ có một nguồn nhân lực với kỹ thuật cao, kiến thức nền tảng vững vàng mới có thể đáp ứng được bước tiến, áp lực của sự phát triển ấy. Do đó, từ năm 1996, Cisco đã đưa ra một hệ thống các bằng cấp phân lớp. Ngoài việc thể hiện trình độ của một cá nhân, các bằng cấp này còn thể hiện uy tín, khả năng làm hài lòng khách hàng, khả năng hỗ trợ, làm việc, v.v... của công ty ấy. Hệ thống bằng cấp cùng với chính sách khuyến khích các công ty đối tác (partner) đầu tư vào việc thi lấy các chứng chỉ để công ty tuyển dụng có thể đạt được những danh hiệu như Premier, Bronze, Silver và Gold Partners, từ đó được hưởng những sự ưu đãi vể giá cả, hỗ trợ của Cisco đã thật sự tạo nên cơn sóng ồ ạt thi lấy các chứng chỉ Cisco vào những năm 1999-2000.

Ban đầu, Cisco chỉ có một chứng chỉ duy nhất là CCIE (Cisco Certified Internetwork Expert). Điều đặc biệt, thay vì đánh số CCIE#1 cho người đầu tiên nhận chứng chỉ CCIE toàn cầu, Cisco lại chọn con số 1024 để làm con số bắt đầu. Và CCIE#1024 được đặt cho Phòng thí nghiệm trọng điểm Cisco Testing Lab (hiện nay vẫn được gắn biển CCIE#1024 ở trước cửa ra vào). Brad Wright - Phụ trách chương trình CCIE đầu tiên, đã lựa chọn Stuart Biggs, kỹ sư cao cấp của Cisco và là người thiết kế đề thi và phòng lab CCIE để trở thành CCIE thứ 2 của thế giới với mã hiệu CCIE#1025. Và thực tế, Terry Slaterry, người được cấp chứng chỉ CCIE vào ngày 03/08/2008 được coi là CCIE đầu tiên của thế giới với mã hiệu CCIE#1026.

Song bởi nhiều tác động, trong đó có thể kể đến độ khó của chứng chỉ (chỉ mới có hơn 20.000 CCIE trên thế giới và 26 CCIE người Việt Nam – tính đến thời điểm hiện tại), các yếu tố về kinh tế, đầu tư tốn kém cho một CCIE đã khiến cho hệ thống bằng cấp hiện tại mất đi sự linh hoạt. Nhận ra điều đó, Cisco đã khôn khéo tách hệ thống chứng chỉ của mình ra thành nhiều cấp, bậc khác nhau, khiến cho hệ thống đó trở nên linh hoạt, uyển chuyển hơn, bản thân người học tự nhắm được những mục tiêu “có thể”, và mang đến lợi ích cho các công ty nhỏ hơn, vốn không cần kỹ năng của một CCIE.

Vì vậy, hệ thống chứng chỉ Cisco được tách ra thành những “rãnh chuyên môn” khác nhau, trong đó có 3 cấp cơ bản – Associate / Professional / Expert. Và 1 Expert ~ 16 Professionals ~ 128 Associates

* Cấp độ chuyên viên (Associate):

• CCNA (Cisco Certified Network Associate): chuyên về cấu hình và quản trị mạng
• CCDA (Cisco Certified Design Associate): chuyên về thiết kế mạng

* Cấp độ chuyên gia (Professional):

• CCNP (Cisco Certified Network Professional): cấu hình và quản trị mạng mức cao
• CCDP (Cisco Certified Design Professional): thiết kế mạng mức cao
• CCSP (Cisco Certified Security Professional): bảo mật trên mạng
• CCVP (Cisco Certified Voice Professional): dịch vụ thoại trên mạng
• CCIP (Cisco Certified Internetwork Professional): các giải pháp mạng lõi

* Cấp độ chuyên gia cao cấp (Expert):

• Chứng chỉ CCIE - Cisco Certified Internetwork Expert, đây được coi là một trong những chứng chỉ nghề CNTT có giá trị nhất trên thế giới và cũng là chứng chỉ khó đạt nhất trong hệ thống chứng chỉ của Cisco.
• Chứng chỉ CCDE – Cisco Certified Design Expert, chính thức được Cisco giới thiệu ngày 22/01/2008, dành cho các chuyên gia thiết kế, tích hợp và tối ưu hệ thống công nghệ hạ tầng cao cấp.

Việc tách nhỏ hệ thống bằng cấp là một bước tiến lớn trong quá trình mang các công nghệ phức tạp nhất đến cho từng cá nhân. Đây là một thành công rất lớn về mặt đầu tư không vốn cho nguồn nhân lực của mình.